Shloka 12
तप: परायणा: सर्वे सिद्ध्यन्ति तपसा च ते । इत्येवं तपसा देवा महत्त्व प्रतिपेदिरे,ऋषि, पितर, देवता, मनुष्य, पशु-पक्षी तथा दूसरे जो चराचर प्राणी हैं, वे सब तपस्यामें ही तत्पर रहते हैं। तपस्यासे ही उन्हें सिद्धि प्राप्त होती है। इसी प्रकार देवताओंने भी तपस्यासे ही महत्त्वपूर्ण पद प्राप्त किया है
tapaḥ-parāyaṇāḥ sarve siddhyanti tapasā ca te | ityevaṁ tapasā devā mahattvaṁ pratipedire |
Bhīṣma nói: Muôn loài đều lấy tapas làm chỗ nương tựa; nhờ tapas mà họ đạt viên mãn và thành công. Cũng theo cách ấy, ngay cả chư thiên cũng đạt sự vĩ đại tôn quý nhờ tapas—cho thấy sự tiết chế và tự kỷ luật là con đường phổ quát để thăng hoa tâm linh và đạo đức.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Tapas—disciplined austerity and self-restraint—is presented as a universal means of attaining siddhi (accomplishment) and mahattva (greatness). Even the gods are said to have reached eminence through tapas, underscoring its ethical and spiritual power.
In the Shanti Parva instruction, Bhishma is teaching about dharma and the sources of true excellence. He emphasizes that success and elevated status arise from sustained austerity, using the gods as an authoritative example.