Shloka 11
त्रिवर्गविचारः
Tri-varga Deliberation: Dharma, Artha, Kāma
प्रेत्य चात्र मनुष्येन्द्र परमं विन्दते सुखम् । दमेन हि समायुक्तो महान्तं धर्ममश्लुते
pretya cātra manuṣyendra paramaṃ vindate sukham | damena hi samāyukto mahāntaṃ dharmam aśnute, narendra |
Bhishma nói: “Hỡi bậc tối thượng trong loài người, người có tự chế sẽ đạt hạnh phúc tối cao cả ở đời này lẫn sau khi chết. Vì người được rèn luyện bằng dama—kiềm chế các giác quan và tâm—sẽ đạt đến Đại Dharma, hỡi đức vua.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that dama—self-restraint, especially mastery over the senses and mind—is a direct means to attain great Dharma and thereby the highest happiness in both this life and the next.
In the Śānti Parva’s instruction to Yudhiṣṭhira, Bhīṣma continues his ethical counsel for a ruler, emphasizing inner discipline as the foundation of righteous conduct and lasting well-being.