Shloka 33
अज्ञान–लोभयोः परस्परहेतुत्वम्
Mutual Causality of Ignorance and Greed
उभे तु यस्य सदृशे भवेतां किंस्वित् तयोस्तत्र जयो5थ न स्यात् । आचक्ष्व न: पुण्यफलं महर्षे कथं पापं नुदते धर्मशील:,राजन्! एक समय सब देवताओं और असुरोंने बड़े आदरके साथ देवगुरु बृहस्पतिके निकट जाकर पूछा--“महर्ष! आप धर्मका फल जानते हैं। इसी प्रकार परलोकमें जो पापोंके फलस्वरूप नरकका कष्ट भोगना पड़ता है, वह भी आपसे अज्ञात नहीं है, परंतु जिस योगीके लिये सुख और दु:ख दोनों समान हैं, वह उन दोनोंके कारणरूप पुण्य और पापको जीत लेता है या नहीं। महर्षे! आप हमारे समक्ष पुण्यके फलका वर्णन करें और यह भी बतावें कि धर्मात्मा पुरुष अपने पापोंका नाश कैसे करता है?”
ubhe tu yasya sadṛśe bhavetāṁ kiṁsvit tayos tatra jayo 'tha na syāt | ācakṣva naḥ puṇyaphalaṁ maharṣe kathaṁ pāpaṁ nudate dharmaśīlaḥ ||
Śaunaka nói: “Nếu đối với một người, lạc và khổ thật sự trở nên như nhau, thì còn có ‘chiến thắng’ nào đối với cặp ấy chăng—hay khái niệm thắng bại cũng không còn thích hợp? Bạch đại hiền, xin nói cho chúng tôi quả của công đức, và giải rõ cách người chuyên tâm theo dharma xua tan tội lỗi.”
शौनक उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharmic inquiry: if a person attains true equanimity toward pleasure and pain, the usual notion of ‘conquering’ merit and sin becomes questionable; therefore the sage is asked to clarify the fruits of merit and the means by which a righteous life removes sin.
Śaunaka poses a philosophical question to a great seer, requesting an explanation of (1) the results of puṇya (merit) and (2) how a dharma-oriented person dispels pāpa (sin), especially in light of the ideal of equal-mindedness toward sukha and duḥkha.