Shloka 16
अज्ञान–लोभयोः परस्परहेतुत्वम्
Mutual Causality of Ignorance and Greed
न हास्ति सर्वभूतेषु दुः:खमस्मिन् कुत: सुखम् । एवं प्रकृतिभूतानां सर्वसंसर्गयायिनाम्
na hāsti sarvabhūteṣu duḥkham asmin kutaḥ sukham | evaṃ prakṛtibhūtānāṃ sarvasaṃsargayāyinām ||
Śaunaka nói: “Trong đời này, giữa mọi loài hữu tình, khổ đau chưa từng vắng mặt—vậy làm sao có thể bảo đảm hạnh phúc? Đó chính là bản tính của chúng sinh mang thân: phải đi qua mọi thứ giao tiếp và tiếp xúc; và cùng với những tiếp xúc ấy, khổ đau tất yếu đến, còn lạc thú chỉ thoáng qua.”
शौनक उवाच
Educational Q&A
Happiness is not a guaranteed, stable state for embodied beings because contact and association (saṃsarga) are unavoidable, and with them come inevitable forms of suffering; therefore one should cultivate realism, restraint, and detachment rather than expecting unbroken pleasure.
In the Shānti Parva’s reflective discourse, Śaunaka voices a general philosophical observation about the condition of living beings: life necessarily involves continual interactions and attachments, making suffering inescapable and happiness intermittent.