Shloka 11
अध्याय १५२: लोभः पापस्य मूलम् — Greed as the Root of Wrongdoing
Devanagari script
प्रज्ञाप्रासादमारुह्दु अशोच्य शोचते जनात् । जगतीस्थानिवाद्रिस्थ: प्रज्ञया प्रतिपत्स्यति,जो विशुद्ध बुद्धिकी अट्टालिकापर चढ़कर स्वयं शोकसे रहित हो दूसरे दुखी मनुष्योंके लिये शोक करता है, वह अपने ज्ञानबलसे सब कुछ उसी प्रकार जान लेता है, जैसे पर्वतकी चोटीपर खड़ा हुआ मनुष्य उस पर्वतके आस-पासकी भूमिपर रहनेवाले सब लोगोंको देखता रहता है
Transliteration
prajñāprāsādam āruhya aśocyaḥ śocate janāt | jagatīsthān ivādristhaḥ prajñayā pratipatsyati ||
Translation
Đã lên đến đài cao của trí tuệ, người tự mình không còn sầu khổ mà vẫn thương xót kẻ đang sầu khổ. Nhờ sức phân biệt, người ấy thấu suốt toàn cảnh, như kẻ đứng trên đỉnh núi nhìn rõ những người cư ngụ trên đồng bằng bao quanh phía dưới.
Word by Word
प्रज्ञा-प्रासादम्the palace/mansion of wisdom
प्रज्ञा-प्रासादम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रज्ञा + प्रासाद
FormMasculine, Accusative, Singular
आरुह्यhaving ascended
आरुह्य:
TypeVerb
Rootआ-रुह्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
अशोच्यःnot to be grieved / free from grief
अशोच्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootअशोच्य
FormMasculine, Nominative, Singular
शोचतेgrieves
शोचते:
TypeVerb
Rootशुच्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Ātmanepada
जनान्people
जनान्:
Karma
TypeNoun
Rootजन
FormMasculine, Accusative, Plural
जगती-स्थानिवत्as if standing on the earth/plain
जगती-स्थानिवत्:
TypeIndeclinable
Rootजगती + स्थानिन् + वत्
अद्रि-स्थःstanding on a mountain
अद्रि-स्थः:
Karta
TypeAdjective
Rootअद्रि + स्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रज्ञयाby/with wisdom
प्रज्ञया:
Karana
TypeNoun
Rootप्रज्ञा
FormFeminine, Instrumental, Singular
प्रतिपत्स्यतिwill understand/realize
प्रतिपत्स्यति:
TypeVerb
Rootप्रति-पद्
FormFuture (Lṛṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
शौनक उवाच
Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes