Shloka 14
Daṇḍa as the Foundation of Social Order (दण्डप्रतिष्ठा)
इस प्रकार श्रीमह्ाभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत राजधर्मानुशासनपर्वमें द्रौपदीवाक्यविषयक चौदहवाँ अध्याय पूरा हुआ
na cchittvā paramarmāṇi nākṛtvā karma duṣkaram | nāhatvā matsyaghātīva prāpnoti mahatīṃ śriyam ||
Vaiśampāyana nói: Không đánh vào những chỗ hiểm yếu của kẻ khác, không làm những việc khắc nghiệt khó khăn, và không giết hại vô số sinh linh—như kẻ sát ngư—thì không ai đạt được phú quý lớn lao. Câu kệ đặt ra một căng thẳng đạo đức nghiệt ngã: thành công thế tục thường vướng vào bạo lực và hành động tàn nhẫn, ngay trong lời bàn về vương đạo và trị quốc.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse asserts a hard-edged observation about worldly prosperity: great wealth is commonly gained through ruthless measures—hurting others at their vulnerable points, performing harsh deeds, and causing widespread harm—thereby highlighting the ethical cost that often accompanies political and material success.
In the Shanti Parva’s discussion of rajadharma (the duties and realities of rulership), Vaiśampāyana reports a maxim that reflects the pragmatic, sometimes grim logic of power and acquisition, using the analogy of fish-slayers to underscore the violence implicit in certain forms of gain.