Shloka 23

Janamejaya’s Appeal for Pacification and Śaunaka’s Counsel on Humility (जनमेजय-शौनक संवादः)

Devanagari script

ततः कृतप्रतिज्ञो वै स पक्षी प्रहसन्निव । तमननिं त्रि:परिक्रम्य प्रविवेश महामति:,ऐसा कहकर अतिथि-पूजनकी प्रतिज्ञा करके उस परम बुद्धिमान्‌ पक्षीने तीन बार अग्निदेवकी परिक्रमा की, और हँसते हुए-से आगमें प्रवेश किया

Transliteration

tataḥ kṛtapratijño vai sa pakṣī prahasan iva | tam agniṃ triḥ parikramya praviveśa mahāmatiḥ ||

Translation

Rồi con chim ấy, sau khi đã lập lời thệ nguyện phụng đãi khách, dường như mỉm cười. Nó đi nhiễu quanh thần Agni ba vòng, và bậc đại tâm ấy bước vào lửa—giữ trọn lời thề, đặt dharma cao hơn cả mạng sống mình.

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• Type: Indeclinable
• Root: ततः

• कृत-प्रतिज्ञः: having made a vow; vowed
• कृत-प्रतिज्ञः: Karta
• Type: Adjective
• Root: कृतप्रतिज्ञ
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• वै: indeed, surely
• Type: Indeclinable
• Root: वै

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• पक्षी: bird
• पक्षी: Karta
• Type: Noun
• Root: पक्षिन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• प्रहसन्: laughing, smiling
• प्रहसन्: Karta
• Type: Verb
• Root: प्र-हस्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• इव: as if, like
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अग्निम्: Agni; fire
• अग्निम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अग्नि
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• त्रिः: thrice
• Type: Indeclinable
• Root: त्रिः

• परिक्रम्य: having circumambulated
• Type: Verb
• Root: परि-क्रम्
• Form: Absolutive (Gerund), Parasmaipada

• प्रविवेश: entered
• Type: Verb
• Root: प्र-विश्
• Form: Perfect, Third, Singular, Parasmaipada

• महामतिः: the great-minded one; very wise one
• महामतिः: Karta
• Type: Noun
• Root: महामति
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• भीष्म (Bhīṣma)
• पक्षी (the bird)
• अग्नि / अग्निदेव (Agni, fire-god)