Shloka 6
कपोत-लुब्धकसंवादः — Hunter’s Remorse and Renunciatory Resolve
कुरुनन्दन! धर्म और सत्पुरुषोंका आचार--ये बुद्धिसे ही प्रकट होते हैं और सदा उसीके द्वारा जाने जाते हैं। तुम मेरी इस बातको अच्छी तरह समझ लो ।।
bhīṣma uvāca |
buddhiśreṣṭhā hi rājānaś caranti vijayaiṣiṇaḥ |
dharmaḥ pratividhātavyo buddhyā rājñā tatas tataḥ ||
Bhishma nói: “Hỡi hậu duệ nhà Kuru, dharma và nếp hạnh của bậc hiền nhân đều hiển lộ từ trí tuệ và cũng được nhận biết nhờ trí tuệ ấy. Con hãy hiểu kỹ lời ta. Những bậc quân vương ưu việt về sự phân biệt, lại khát vọng chiến thắng, đều hành xử theo dharma. Vì vậy, nhà vua phải luôn dùng trí tuệ mà uốn nắn và thực thi dharma, học hỏi từ nhiều nguồn, để đức hạnh trở thành phép trị nước hữu hiệu.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dharma in kingship is not merely inherited custom; it must be understood and implemented through buddhi (discernment). A ruler seeking success should repeatedly apply intelligent judgment to enact righteous policy and conduct appropriate to each situation.
In the Śānti Parva’s instruction on kingship, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira after the war, emphasizing that effective and righteous rule depends on superior intelligence and continual situational application of dharma.