Shloka 28

कपोत-लुब्धकसंवादः — Hunter’s Remorse and Renunciatory Resolve

Devanagari script

तस्मात्‌ तीक्षण: प्रजा राजा स्वधर्मे स्थापयेत्‌ ततः । अन्योन्यं भक्षयन्तो हि प्रचरेयुर्वका इव

Transliteration

tasmāt tīkṣṇaḥ prajā rājā svadharme sthāpayet tataḥ | anyonyaṁ bhakṣayanto hi pracareyur vakā iva ||

Translation

Vì thế, một vị vua cứng rắn và nghiêm minh phải đặt dân chúng vào đúng bổn phận của họ (svadharma). Bằng không, dân sẽ cắn xé lẫn nhau, lang thang vô kỷ cương như bầy sói—mồi chài nhau trong cảnh trật tự sụp đổ.

Word by Word

• तस्मात्: therefore/from that (reason)
• तस्मात्: Apadana
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine/Neuter, Ablative, Singular

• तीक्ष्णः: sharp/strict
• तीक्ष्णः: Karta
• Type: Adjective
• Root: तीक्ष्ण
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• राजा: king
• राजा: Karta
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• प्रजाः: subjects/people
• प्रजाः: Karma
• Type: Noun
• Root: प्रजा
• Form: Feminine, Accusative, Plural

• स्वधर्मे: in (their) own duty
• स्वधर्मे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: स्वधर्म
• Form: Masculine, Locative, Singular

• स्थापयेत्: should establish/place
• Type: Verb
• Root: स्था (स्थापयति)
• Form: Optative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada

• ततः: then/thereupon
• Type: Indeclinable
• Root: ततः

• अन्योन्यम्: one another (mutually)
• अन्योन्यम्: Karma
• Type: Indeclinable
• Root: अन्योन्य

• भक्षयन्तः: devouring/eating
• भक्षयन्तः: Karta
• Type: Verb
• Root: भक्ष्
• Form: Present active participle (शतृ), Masculine, Nominative, Plural

• हि: indeed/for
• Type: Indeclinable
• Root: हि

• प्रचरेयुः: would roam/wander
• Type: Verb
• Root: चर्
• Form: Optative (Vidhi-lin), 3rd, Plural, Parasmaipada

• वकाः: wolves (as given in the cited text)
• वकाः: Karta
• Type: Noun
• Root: वक
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• इव: like/as
• Type: Indeclinable
• Root: इव

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma
• king (rājā)
• subjects/people (prajāḥ)
• wolves (vakāḥ)