Shloka 79
Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)
विश्वामित्र उवाच स्थाने भवेत् संशय: प्रेत्यभावे नि:संशय: कर्मणां वै विनाश: । अहं पुनर्व॒तनित्य: शमात्मा मूलं रक्ष्यं भक्षयिष्याम्यभक्ष्यम्,विश्वामित्र बोले--यदि उपवास करके प्राण दे दिया जाय तो मरनेके बाद क्या होगा? यह संशययुक्त बात है; परंतु ऐसा करनेसे पुण्यकर्मोका विनाश होगा, इसमें संशय नहीं है, (क्योंकि शरीर ही धर्माचरणका मूल है) अतः मैं जीवनरक्षाके पश्चात् फिर प्रतिदिन व्रत एवं शम, दम आदिमें तत्पर रहकर पापकर्मोंका प्रायश्चित्त कर लूँगा। इस समय तो धर्मके मूलभूत शरीरकी ही रक्षा करना आवश्यक है; अतः मैं इस अभक्ष्य पदार्थका भक्षण करूँगा
Viśvāmitra uvāca—sthāne bhavet saṁśayaḥ pretyabhāve niḥsaṁśayaḥ karmaṇāṁ vai vināśaḥ | ahaṁ punar vrata-nityaḥ śamātmā mūlaṁ rakṣyaṁ bhakṣayiṣyāmy abhakṣyam |
Viśvāmitra nói: “Nghi ngờ về điều xảy ra sau khi chết là điều dễ hiểu; nhưng không nghi ngờ gì rằng chết vì nhịn ăn sẽ làm tiêu hoại các công đức đã tích. Vì thân này là gốc nâng đỡ việc hành trì dharma, ta sẽ trước hết bảo vệ cái gốc ấy. Rồi sau đó, sống với các lời nguyện hằng ngày và tâm chuyên chú vào tiết chế, an tĩnh, ta sẽ sám hối mọi lỗi lầm. Bởi vậy, để giữ nền tảng của dharma, ta sẽ ăn thứ vốn không nên ăn.”
विश्वामित्र उवाच
Educational Q&A
Preserving the body as the instrument of dharma can be ethically prior to rigid rule-following; when forced into a lesser transgression for survival, one should later return to disciplined practice and undertake atonement.
Viśvāmitra faces extreme hardship and considers the consequences of dying by fasting versus sustaining life by eating something normally prohibited. He decides to preserve life, intending to resume vows and perform expiation afterward.