Shloka 16
Śaraṇāgatapālana—Prastāvanā
Protection of the Refuge-Seeker: Opening of the Kapota Narrative
“शत्रुको उसका मित्र बनकर मीठे वचनोंसे ही सान्त्वना देता रहे; परंतु जैसे सर्पयुक्त गृहसे मनुष्य डरता है, उसी प्रकार उस शत्रुसे भी सदा उद्विग्न रहे ।।
yasya buddhiḥ paribhavet tam atītena sāntvayet | anāgatena duṣprajñaṃ pratyutpannena paṇḍitam ||
Bhīṣma nói: Người nào tâm trí bị nỗi khổ và cảnh ngặt nghèo dồn ép, thì nên được an ủi bằng cách gợi lại quá khứ—nghe những tiền lệ và chuyện xưa để khôi phục dũng khí. Kẻ phán đoán kém thì nên được giữ cho vững bằng cách chỉ ra lợi ích và hy vọng ở tương lai. Còn bậc trí giả thì phải được làm nguôi ngay bằng những biện pháp kịp thời, thiết thực—như trợ giúp tức khắc về của cải và nguồn lực.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Consolation should be tailored to the person’s mental condition: the grief-stricken are strengthened by past exemplars, the foolish by hope of future benefit, and the wise by immediate, practical relief.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on governance and ethical conduct; here he explains how a ruler or counselor should calm different kinds of distressed people using past narratives, future assurances, or prompt material support.