Shloka 72
Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)
न हि वैराणि शाम्यन्ति कुले दुः:खगतानि च । आख्यातारश्व विद्यन्ते कुले वै प्रियते पुमान्
na hi vairāṇi śāmyanti kule duḥkhagatāni ca | ākhyātāraś ca vidyante kule vai priyate pumān ||
Brahmadatta nói: Những mối thù đã bén rễ trong một dòng tộc và gắn chặt với nỗi khổ của dòng ấy thì không dễ lắng xuống. Bởi luôn có kẻ nhắc lại, kể lại để khơi bùng chúng; vì thế, chừng nào trong nhà ấy còn sống dù chỉ một người đàn ông, thì oán thù vẫn chưa thật sự tiêu tan.
ब्रह्मदत्त उवाच
Educational Q&A
Enmity becomes durable when it is woven into a family’s collective suffering and memory. As long as there are members who remember, retell, and identify with past injuries, the feud keeps renewing itself; peace requires breaking the cycle of recollection and retaliation.
Brahmadatta is reflecting on the social psychology of clan-feuds: within a lineage there are always narrators who recount old harms, keeping resentment active. He explains why such hostility can persist across generations and why it is difficult to end without deliberate restraint and reconciliation.