Shloka 20
Sandhi–Vigraha in Āpada: The Mouse and the Cat (सन्धिविग्रहापदि—मूषकमार्जारसंवादः)
Devanagari script
शिष्ट्यर्थ विहितो दण्डो न वृद्धयर्थ विनिश्चय: । ये च शिष्टान् प्रबाधन्ते दण्डस्तेषां वध: स्मृत:,दण्डका विधान दुष्टोंक दमनके लिये है, अपना धन बढ़ानेके लिये नहीं। जो शिष्ट पुरुषोंको सताते हैं, उनका वध ही उनके लिये दण्ड माना गया है
Transliteration
śiṣṭyartha vihito daṇḍo na vṛddhyartha viniścayaḥ | ye ca śiṣṭān prabādhante daṇḍas teṣāṁ vadhaḥ smṛtaḥ ||
Translation
Hình phạt được đặt ra để giữ gìn trật tự của những người chính trực và có hạnh kiểm, chứ không phải như một mưu kế để tăng thêm của cải cho mình. Còn kẻ nào quấy nhiễu, áp bức người hiền đức—thì chính cái chết được ghi nhớ là hình phạt xứng đáng dành cho chúng.
Word by Word
शिष्ट्यर्थम्for the purpose of disciplining the well-behaved / for instruction
शिष्ट्यर्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootशिष्ट्यर्थ (शिष्ट + अर्थ)
FormMasculine, Accusative, Singular
विहितःprescribed, ordained
विहितः:
TypeAdjective
Rootवि-धा (धातु) → विहित (कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
दण्डःpunishment
दण्डः:
Karta
TypeNoun
Rootदण्ड
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
वृद्ध्यर्थम्for the purpose of increase (of wealth/power)
वृद्ध्यर्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृद्ध्यर्थ (वृद्धि + अर्थ)
FormMasculine, Accusative, Singular
विनिश्चयःdetermination, settled rule/decision
विनिश्चयः:
Karta
TypeNoun
Rootविनिश्चय
FormMasculine, Nominative, Singular
येthose who
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
शिष्टान्the well-behaved / the cultured (persons)
शिष्टान्:
Karma
TypeNoun
Rootशिष्ट
FormMasculine, Accusative, Plural
प्रबाधन्तेharass, oppress
प्रबाधन्ते:
TypeVerb
Rootप्र-बाध्
FormPresent, Third, Plural, Ātmanepada
दण्डःpunishment
दण्डः:
Karta
TypeNoun
Rootदण्ड
FormMasculine, Nominative, Singular
तेषाम्for them / of them
तेषाम्:
Sampradana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
वधःkilling, execution
वधः:
TypeNoun
Rootवध
FormMasculine, Nominative, Singular
स्मृतःis considered/declared
स्मृतः:
TypeAdjective
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
कायव्य उवाच
Characters & Entities
Ś
śiṣṭāḥ (the virtuous/cultured people)D
daṇḍa (punishment/royal chastisement)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes