Shloka 15
Sandhi–Vigraha in Āpada: The Mouse and the Cat (सन्धिविग्रहापदि—मूषकमार्जारसंवादः)
शस्यं च नापि हर्तव्यं सारविघ्नं च मा कृथा: । पूज्यन्ते यत्र देवाश्व पितरोडतिथयस्तथा
śasyaṃ ca nāpi hartavyaṃ sāravighnaṃ ca mā kṛthāḥ | pūjyante yatra devāś ca pitaro ’tithayas tathā ||
Kāyavya nói: “Chớ cướp lấy lúa đang đứng ngoài đồng, và chớ gây chướng ngại cho các nghi lễ cát tường. Ở bất cứ nơi nào các thần linh, tổ tiên và khách được tôn kính bằng sự thờ phụng, thì chớ gây náo loạn tại đó.”
कायव्य उवाच
Educational Q&A
Even in tense or conflict-prone situations, one must uphold dharma by protecting common livelihood (crops), avoiding disruption of auspicious rites, and maintaining reverence for worship of gods, ancestors, and the duty of hospitality to guests.
In the Shanti Parva’s instruction on righteous conduct, Kāyavya lays down practical restraints: do not plunder agricultural produce and do not cause disturbances where religious and social duties—worship of devas and pitṛs and honoring of atithis—are being performed.