Shloka 13
दीर्घदर्शी–दीर्घसूत्र–संप्रतिपत्तिमान् आख्यानम्
The Parable of Foresight, Procrastination, and Presence of Mind
प्रसादयेन्मधुरया वाचा चाप्यथ कर्मणा । महामनाश्चापि भवेद् विवहेच्च महाकुले
prasādayen madhurayā vācā cāpy atha karmaṇā | mahāmanāś cāpi bhaved vivahec ca mahākule ||
Bhishma nói: Người ta nên chinh phục lòng họ bằng lời nói ngọt ngào, và cũng bằng hạnh kiểm đúng đắn. Hãy trở nên rộng lòng, và hãy kết hôn vào một gia tộc lớn. Trong bối cảnh này, lời dạy nhằm nói về sự sám hối để tẩy trừ tội lỗi do tích lũy của cải bằng con đường phi chính: vị vua đã bị vấy nhiễm nên học tụng ba bộ Veda, thường xuyên hầu cận các bậc thầy và các Bà-la-môn, làm họ hoan hỷ bằng lời dịu dàng và việc thiện, nuôi dưỡng tâm bố thí rộng rãi, và củng cố địa vị xã hội lẫn nền tảng đạo đức bằng sự liên minh với dòng dõi cao quý—nhờ đó cầu sự thanh tịnh và được trở lại cộng đồng của những người sống theo dharma.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Purification and moral restoration are pursued through humility and service: pleasing the learned with gentle speech and righteous action, cultivating generosity of mind, and aligning one’s life with dharmic social norms—presented here as remedies for the taint of unrighteous gain.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma, Bhishma advises on corrective measures for a king stained by adharma. This verse highlights two practical disciplines—sweet speech and good conduct—along with becoming large-minded and forming a marriage alliance with a noble family, as part of a broader regimen of expiation and reintegration.