Shloka 1
Bala and Dharma in Kṣatriya Governance (बल-धर्म सम्बन्धः)
ऑपन-माजल छा अ<-छकऋाज (आपडद्धर्मपर्व) एकत्रिशदधिकशततमो< ध्याय: आप्त्तिग्रस्त राजाके कर्तव्यका वर्णन युधिछिर उवाच क्षीणस्य दीर्घसूत्रस्य सानुक्रोशस्य बन्धुषु । परिशड्किततवृत्तस्य श्रुतमन्त्रस्य भारत
Yudhiṣṭhira uvāca: kṣīṇasya dīrghasūtrasya sānukrośasya bandhuṣu | pariśaṅkitavṛttasya śrutamantrasya bhārata ||
Yudhiṣṭhira nói: “Hỡi Bhārata, còn con đường nào cho một vị vua đã bị rút cạn sức lực và tài lực; vốn chần chừ trì hoãn; vì quá thương xót thân tộc mà không thể dẫn họ ra đối mặt kẻ thù, sợ họ bị diệt vong; người mà hạnh kiểm bị nghi ngờ (hoặc chính ông nghi ngờ hạnh kiểm các mưu thần); và mưu nghị đã bị kẻ khác nghe lén, không còn là bí mật nữa? Khi bậc quân vương ấy đã bị tai ương dồn ép và tâm trí chấn động, phải làm gì để thoát khỏi cơn khủng hoảng này?”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a rāja-dharma problem: when a ruler is weakened materially and psychologically, divided by misplaced compassion, and compromised by distrust and leaked strategy, he must seek a disciplined, realistic remedy—restoring secrecy, decisive action, reliable counsel, and protective measures—rather than drifting in delay and fear.
In Śānti Parva, Yudhiṣṭhira questions the elder authority (addressed as ‘Bhārata’) about what a distressed king should do when his power is depleted, his decision-making is delayed, his inner circle is unreliable or suspected, and his strategic counsel has been exposed—setting up Bhīṣma’s instruction on conduct in political calamity.