Shloka 12
इस प्रकार श्रीमह्याभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत राजधमनुशासनपर्वमें नकुलवाक्यविषयक बारहवाँ अध्याय पूरा हुआ,भवान् पिता भवान् माता भवान् भ्राता भवान् गुरु: । दुःखप्रलापानार्तस्य तने त्वं क्षन्तुमहसि प्रभो! आप मेरे पिता, माता, भ्राता और गुरु हैं। मैंने आर्त होकर दुःखमें जो-जो प्रलाप किये हैं, उन सबको आप क्षमा करें
bhavān pitā bhavān mātā bhavān bhrātā bhavān guruḥ | duḥkha-pralāpān ārtasya tan me tvaṃ kṣantum arhasi prabho ||
Nakula nói: “Ngài là cha của tôi; ngài là mẹ của tôi; ngài là anh em của tôi; ngài là thầy của tôi. Ôi Chúa thượng, tôi bị khổ não dồn ép nên đã thốt ra bao lời than vãn—xin ngài tha thứ cho tất cả.”
नकुल उवाच
Educational Q&A
The verse models ethical humility: when grief leads to harsh or uncontrolled speech, one should acknowledge the lapse, honor the elder/teacher as a moral refuge, and seek forgiveness—restoring dharmic relations through repentance and restraint.
Nakula addresses a revered authority figure (treated as father, mother, brother, and guru) and apologizes for the lamenting words he uttered while distressed, asking to be pardoned for grief-driven outbursts.