Shloka 33

Āśā-prabhava (आशाप्रभव) — On the Rise and Power of Hope/Expectation

Sumitra Itihāsa Begins

Devanagari script

पृष्टश्न तेन बहुशः प्राप्त कथमनुत्तमम्‌ । त्रैलोक्यराज्यं धर्मज्ञ कारणं तद्‌ ब्रवीहि मे । प्रह्दोडपि महाराज ब्राह्मणं वाक्यमब्रवीत्‌

Transliteration

pṛṣṭaś ca tena bahuśaḥ prāptaṁ katham anuttamam | trailokya-rājyaṁ dharmajña kāraṇaṁ tad bravīhi me | prahlādo 'pi mahārāja brāhmaṇaṁ vākyam abravīt |

Translation

Bị hỏi đi hỏi lại, (nhà vua) nói: “Hỡi bậc am tường dharma, làm sao ngài đạt được quyền tối thượng vô song trên ba cõi? Xin nói cho ta biết nguyên do.” Rồi Prahlāda, ôi đại vương, cũng cất lời đáp vị Bà-la-môn như sau.

Word by Word

• पृष्टः: having been asked
• पृष्टः: Karta
• Type: Verb
• Root: पृच्छ् (धातु) → पृष्ट (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• असि: you are
• असि: Karta
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (present indicative), मध्यम, एकवचन

• तेन: by him / by that (person)
• तेन: Karana
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुं, तृतीया, एकवचन

• बहुशः: many times, repeatedly
• बहुशः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: true

• प्राप्तम्: obtained, attained
• प्राप्तम्: Karma
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• कथम्: how?
• कथम्: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: true

• अनुत्तमम्: unsurpassed, excellent
• अनुत्तमम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अनुत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• त्रैलोक्यराज्यम्: sovereignty over the three worlds
• त्रैलोक्यराज्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य-राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• धर्मज्ञ: O knower of dharma
• धर्मज्ञ: Sampradana
• Type: Noun
• Root: धर्मज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• कारणम्: cause, reason
• कारणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तत्: that (reason)
• तत्: Karma
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ब्रवीहि: tell, speak
• ब्रवीहि: Karta
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यम, एकवचन

• मे: to me / for me
• मे: Sampradana
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं, चतुर्थी/षष्ठी (एन्क्लिटिक), एकवचन

• प्रह्लादः: Prahlāda
• प्रह्लादः: Karta
• Type: Noun
• Root: प्रह्लाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अपि: also, even
• अपि: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: अपि
• Form: true

• महाराज: O great king
• महाराज: Sampradana
• Type: Noun
• Root: महाराज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• ब्राह्मणम्: the Brahmin
• ब्राह्मणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वाक्यम्: speech, words
• वाक्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अब्रवीत्: said, spoke
• अब्रवीत्: Karta
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (imperfect/past), प्रथम, एकवचन

Speaker

घतयाट्र उवाच

Characters & Entities

• Prahlāda
• Brāhmaṇa
• Trailokya (the three worlds)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse frames ethical inquiry: supreme power (trailokya-rājya) is not treated as accidental but as having a discernible cause rooted in dharma, inviting reflection on how righteousness and conduct relate to authority and success.

What is happening in the narrative?

A speaker repeatedly asks a dharma-knower how he attained unsurpassed rule over the three worlds and requests the reason; the narrative then shifts to Prahlāda, who addresses the brāhmaṇa, continuing the instructional dialogue.