Shloka 18
त्रिवर्गमूलनिश्चयः — Determining the Roots of Dharma, Artha, and Kāma
Mahābhārata, Śānti-parva 123
तस्मिन प्रवृत्ते सत्रे तु ब्रह्मण: पार्थिवर्षभ । दृष्टरूपप्रधानत्वाद् दण्ड: सो<न्तर्हितो$भवत्
tasmin pravṛtte satre tu brahmaṇaḥ pārthivarṣabha | dṛṣṭarūpapradhānatvād daṇḍaḥ so 'ntarhito 'bhavat ||
Vasuharoma nói: “Hỡi bậc trượng phu giữa các vua, khi kỳ tế lễ (satra) do Brahmā khởi động vừa bắt đầu, cây trượng (daṇḍa) của Brahmā liền biến mất. Bởi khi lễ tế được chi phối chủ yếu bởi những gì hiển hiện trước mắt, biểu tượng của quyền uy trừng phạt ấy không còn lộ diện nữa.”
वसुहरोम उवाच
Educational Q&A
The verse uses the disappearance of Brahmā’s daṇḍa (rod of punishment/authority) to suggest that when a sacred undertaking is governed by manifest, properly ordered ritual action, coercive enforcement recedes; visible, disciplined performance itself sustains order.
As Brahmā’s satra begins, the narrative notes a symbolic change: Brahmā’s staff vanishes, explained as a result of the sacrifice’s predominance of directly visible, manifest ritual form and procedure.