Shloka 4
Daṇḍotpatti-kathana (Origin and Function of Daṇḍa) — वसुहोम–मान्धातृ संवाद
प्रभो! देवता, ऋषि, पितर, महात्मा, यक्ष, राक्षस, पिशाच तथा साध्यगण एवं पशु- पक्षियोंकी योनिमें निवास करनेवाले जगत्के समस्त प्राणियोंके लिये भी सर्वव्यापी महातेजस्वी दण्ड ही कल्याणका साधन है ।।
Yudhiṣṭhira uvāca: Prabho! devatā-ṛṣi-pitaro mahātmānaḥ yakṣa-rākṣasa-piśācāḥ tathā sādhyagaṇāḥ evaṃ paśu-pakṣīṇāṃ yoniṣu nivāsinaś ca jagataḥ samastaprāṇinaḥ prati sarvavyāpī mahātejasvī daṇḍa eva kalyāṇasya sādhanam. Ity evam ukte bhavatā daṇḍe vai sacarācaram, paśyatā lokam āsaktaṃ sasurāsuramānuṣam; etad icchāmy ahaṃ jñātuṃ tattvena, bharatarṣabha.
Yudhiṣṭhira thưa: “Bạch Chúa tể! Đối với mọi loài hữu tình trong thế gian—chư thiên, các bậc hiền triết, tổ tiên, những bậc đại hồn, yakṣa, rākṣasa, piśāca, các Sādhyas, và cả những kẻ nương thân trong thai loài thú và chim—chỉ riêng Daṇḍa, quyền lực trừng phạt và kiềm chế theo pháp, vốn uy quang và thấm khắp, mới là phương tiện đưa đến an lạc. Vì Ngài đã tuyên rằng toàn thể vũ trụ, động và bất động, đều nương tựa nơi Daṇḍa, trong khi Ngài thấy thế gian bám chặt dục vọng—từ chư thiên, asura đến loài người—hỡi bậc hùng ngưu của dòng Bharata, con mong được hiểu chân lý ấy đúng như bản tính thực của nó.”
युधिछ्िर उवाच
Educational Q&A
Daṇḍa—understood as rightful punishment and the restraining power of law—functions as a universal instrument of welfare: it curbs harmful impulses, protects beings, and stabilizes dharma across all realms (divine, demonic, human, and animal).
In the Shānti Parva’s discourse on rājadharma, Yudhiṣṭhira addresses the teacher-figure (honored as ‘bharatarṣabha’) and asks for a deeper, principled explanation of the claim that the entire moving and unmoving world is founded upon Daṇḍa, especially since all beings are seen to be attached to desire and self-interest.