Shloka 66
Vyāghra–Gomāyu Saṃvāda (व्याघ्रगोमायु संवाद) — Testing Character Beneath Appearances
तलवद्ू दृश्यते व्योम खद्योतो हव्यवाडिव । न चैवास्ति तल॑ व्योम्नि खद्योते न हुताशन:
talavad dṛśyate vyoma khadyoto havyavāḍ iva | na caivāsti talaṁ vyomni khadyote na hutāśanaḥ ||
Bhīṣma nói: “Bầu trời trông như mặt trong của chiếc chảo bị úp, và con đom đóm được thấy như thể là lửa. Nhưng kỳ thực, trên trời chẳng có ‘đáy chảo’ nào, và trong đom đóm cũng chẳng có ngọn lửa thật.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma illustrates how appearances can mislead: the mind projects form and substance where none truly exist. Like the sky seeming to have a ‘surface’ and a firefly seeming to contain fire, many worldly judgments mistake seeming for being; ethical discernment requires seeing beyond mere appearance.
In Śānti Parva, Bhīṣma continues instructing Yudhiṣṭhira on right understanding and conduct. Here he uses two everyday images—sky and firefly—to clarify a philosophical point about illusion and misapprehension, supporting the broader counsel on wise discrimination in dharma.