Shloka 9
Nīti-upadeśa to a Rājaputra: Self-restraint, Alliances, and Rival-Management (नीतिउपदेशः)
तेनैव त्वं धृतिमता श्रीमता चाभिसत्कृत:
tenaiva tvaṁ dhṛtimatā śrīmatā cābhisatkṛtaḥ | āntaraiḥ bhedayitvārīn bilvaṁ bilvena bhedaya ||
Bhīṣma nói: “Bằng chính cách ấy, ngươi sẽ được vua Janaka—bậc kiên nhẫn và phú thịnh—tôn trọng và đãi ngộ. Khi ngài tiếp nhận ngươi với lễ nghi xứng đáng, ngươi sẽ trở thành người được dân chúng tín nhiệm và rạng rỡ danh vọng. Khi đó, hãy tập hợp binh lực của các đồng minh, bàn định cùng những đại thần tài giỏi, rồi dùng chính những kẻ thân cận của địch mà gieo chia rẽ trong hàng ngũ chúng—‘bổ trái bilva bằng trái bilva’: khiến kẻ thù diệt vong bằng cách dùng ngay những chỗ dựa của hắn để chống lại hắn.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches pragmatic rāja-nīti: after securing honorable patronage and public trust, a ruler should act with deliberation—consult ministers, consolidate allies, and weaken hostile forces by inducing internal division through the enemy’s own insiders, i.e., neutralize opposition using its own dependencies rather than relying only on open force.
In Bhīṣma’s instruction within the Śānti Parva, he points the listener toward King Janaka’s support and hospitality. Once the listener gains standing and credibility, Bhīṣma advises assembling friendly forces and, through careful counsel, orchestrating a split in the enemy camp via their confidants—summed up by the proverb ‘split the bilva with a bilva.’