Shloka 36
मृदु-तीक्ष्ण-नीति तथा दुष्टलक्षण-विज्ञानम्
Measured Policy and the Recognition of Malicious Disposition
न बहूनभियुञ्जीत यौगपद्येन शात्रवान् । साम्ना दानेन भेदेन दण्डेन च पुरंदर
na bahūn abhiyuñjīta yaugapadyena śātravān | sāmnā dānena bhedena daṇḍena ca puraṃdara ||
Bhīṣma nói: “Hỡi Puraṃdara, chớ phát động tấn công cùng lúc vào nhiều kẻ thù. Trái lại, hãy khéo vận dụng bốn phương kế—hòa hiếu, ban tặng, chia rẽ, và trừng phạt—để khuất phục từng kẻ một, rồi nghiền nát lực lượng thù địch còn lại. Dẫu là bậc vua mạnh mẽ và trí tuệ, cũng không nên bắt đầu việc dẹp hết mọi kẻ thù trong một lượt.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king should avoid overextension: do not confront multiple enemies simultaneously; instead apply the four upāyas—conciliation, gifts, division, and punishment—strategically to neutralize foes one by one.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma advises the ruler (addressed as Puraṃdara) on practical policy: how to manage hostile powers through calibrated diplomacy and force rather than reckless, simultaneous warfare.