Shloka 30
विजित्य क्षममाणस्य यशो राज्ञो विवर्धते महापराधे हाप्यस्मिन् विश्वसन्त्यपि शत्रव:,जो राजा शत्रुओंको जीत लेनेके बाद उनके अपराध क्षमा कर देता है, उसका यश बढ़ता है। उसके प्रति महान् अपराध करनेपर भी शत्रु उसपर विश्वास करते हैं
vijitya kṣamamāṇasya yaśo rājño vivardhate | mahāparādhe hy asmin viśvasanty api śatravaḥ ||
Bhīṣma nói: “Một vị vua, sau khi đã khuất phục kẻ thù mà vẫn tha thứ lỗi lầm của họ, thì danh tiếng càng thêm rạng rỡ. Quả vậy, dẫu họ từng phạm trọng tội với nhà vua, kẻ thù cũng sẽ đặt lòng tin nơi người ấy—vì chiến thắng của ông đi cùng sự tự chế và lòng quảng đại, chứ không phải thù hằn.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler’s greatness is shown not only by conquering but by forgiving after conquest; such kṣamā (forbearance) increases fame and creates durable trust, even among former enemies.
In Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma advises Yudhiṣṭhira on statecraft and moral governance, emphasizing that mercy after victory stabilizes rule and transforms hostile relations into confidence.