Shloka 48
Duryodhana-vadha-pratikriyā: Harṣa, Nindā, and Kṛṣṇa’s Nīti-vyākhyā (Śalya-parva 60)
दिष्टया गतस्त्वमानृण्यं मातु:ः कोपस्य चोभयो: । दिष्ट्या जयति दुर्धर्ष दिष्टया शत्रुर्निपातित:
diṣṭyā gatastvam ānṛṇyaṁ mātuḥ kopasya cobhayoḥ | diṣṭyā jayati durdharṣa diṣṭyā śatrur nipātitaḥ ||
Yudhiṣṭhira nói: “Nhờ phúc lành, ngươi đã được giải khỏi món nợ đối với mẹ và cả cơn thịnh nộ của bà. Cũng bởi định mệnh ấy, hỡi dũng sĩ khó ai khuất phục, ngươi đã chiến thắng; và nhờ phúc ấy nữa, kẻ thù của ngươi đã bị đánh gục.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames victory not merely as personal prowess but as a providential outcome, while also emphasizing moral accounting: one should become ānṛṇya—free from obligations—especially toward one’s mother, whose blessing (and even whose anger) creates a binding ethical debt.
Yudhiṣṭhira addresses a formidable warrior, congratulating him on success in battle and on having discharged a twofold burden connected with his mother—her claim upon him and her wrath—while attributing both victory and the enemy’s fall to diṣṭi (fortune/providence).