Shloka 43

जगाम त्रिदिवं राजन्‌ संत्यज्येह कलेवरम्‌ । नरेश्वरर उसे देखकर महायशस्वी मुनि कुणिर्गर्ग बड़े प्रसन्न हुए और कुछ कालके पश्चात्‌ अपना यह शरीर छोड़कर स्वर्गलोकमें चले गये

jagāma tridivaṃ rājan saṃtyajyeha kalevaram |

Vaiśampāyana nói: “Tâu đại vương, rũ bỏ thân xác này nơi trần thế, ngài đã đi lên Tridiva (cõi trời).” Lời kể nhấn mạnh lý tưởng truyền thống: một đời sống viên mãn—nhất là sau khi hoàn tất bổn phận—kết thúc bằng sự buông bỏ thân thể trong an nhiên và thăng lên những cảnh giới cao hơn.

जगामwent
जगाम:
Karta
TypeVerb
Rootगम् (गच्छ्)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
त्रिदिवम्to heaven
त्रिदिवम्:
Karma
TypeNoun
Rootत्रिदिव
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
राजन्O king
राजन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
संत्यज्यhaving abandoned
संत्यज्य:
Karana
TypeVerb
Rootत्यज्
Formल्यप् (क्त्वान्त/अव्ययीभाव-रूप, absolutive), कर्तरि, पूर्वकाल
इहhere
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
कलेवरम्body
कलेवरम्:
Karma
TypeNoun
Rootकलेवर
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
T
Tridiva (Svarga/heaven)
R
rājan (the king addressed, i.e., Janamejaya)

Educational Q&A

The verse highlights the impermanence of the body and the ideal of a composed end: after one’s worldly role is fulfilled, relinquishing attachment to the body is portrayed as leading to a higher state (heaven/Tridiva).

Vaiśampāyana, narrating to the king, states that the person in question abandoned his body in this world and went to the heavenly realm (Tridiva), marking the conclusion of that figure’s earthly life.