Shloka 8
शल्यस्य सेनापत्याभ्युपगमः | Śalya’s Acceptance of Command
स कथं मम वाक्यानि श्रद्दधध्याद् भूय एव तु । “हमलोगोंने राजा युधिष्ठिरकके साथ छल किया है। वे महाधनी थे, हमने उन्हें जूएमें जीतकर निर्धन बना दिया। ऐसी दशामें वे हमलोगोंपर विश्वास कैसे कर सकते हैं? हमारी बातोंपर उन्हें फिर श्रद्धा कैसे हो सकती है? ।। तथा दौत्येन सम्प्राप्त: कृष्ण: पार्थहिते रत:,“ब्रह्मन्! पाण्डवोंके हितमें तत्पर रहनेवाले श्रीकृष्ण मेरे यहाँ दूत बनकर आये थे, किंतु मैंने उन हृषीकेशके साथ धोखा किया। मेरा वह कर्म अविचारपूर्ण था। भला, अब वे मेरी बात कैसे मानेंगे?
sa kathaṁ mama vākyāni śraddadhyād bhūya eva tu | “vayaṁ rājānaṁ yudhiṣṭhiram saha chalayitvā jūte jitvā nirdhanaṁ kṛtavantaḥ; tādṛśyāṁ daśāyāṁ sa asmāsu kathaṁ viśvaset? asmākaṁ vākyebhyaḥ punar asya kathaṁ śraddhā bhavet?” tathā dautyena samprāptaḥ kṛṣṇaḥ pārthahite rataḥ | “brahman! pāṇḍavānāṁ hitārthaṁ satataṁ pravṛttaḥ śrīkṛṣṇo mama gṛhaṁ dūtaḥ san āgataḥ; ahaṁ tu tena hṛṣīkeśena saha vañcanaṁ kṛtavān. tat karma mama avicārapūrvakam āsīt. kathaṁ nu sa idānīṁ mama vākyam manyeta?”
Sañjaya nói: “Làm sao người ấy còn có thể tin lời ta thêm lần nữa? Chúng ta đã lừa dối vua Yudhishthira; dẫu người vốn giàu sang vô kể, chúng ta đã thắng người trong ván xúc xắc và đẩy người vào cảnh bần cùng. Trong tình thế ấy, làm sao người có thể tin chúng ta? Làm sao người có thể lại đặt lòng tin vào điều chúng ta nói? Lại nữa, Krishna—đấng luôn tận tâm vì lợi ích của con trai Pritha—đã đến triều đình ta với tư cách sứ giả; vậy mà ta đã đối đãi gian trá với Hrishikesha. Việc làm ấy của ta thật thiếu suy xét. Nay làm sao người còn chịu nghe lời ta?”
संजय उवाच
Educational Q&A
Deceit destroys credibility: when one violates dharma through fraud—especially against the righteous and through dishonorable means like the dice-game—trust becomes nearly impossible to restore. The verse highlights moral causality: unethical actions erode the very ground on which persuasion and reconciliation depend.
Sanjaya reports a reflection on past wrongdoing: the speaker recalls how the Kauravas cheated Yudhishthira in the gambling match and later acted deceitfully even toward Krishna when he came as a diplomatic envoy for the Pandavas. Because of these acts, the speaker doubts that Yudhishthira or Krishna would now believe or accept any assurances.