Shloka 323
कार्त्तिकेयाभिषेकः — Consecration of Kārttikeya and the Enumeration of His Retinue
तेडपि तत्र समाजम्मुर्यामा धामाश्च सर्वश: । देवताओं और गन्धवॉमें श्रेष्ठ नारद आदि देवर्षि, बृहस्पति आदि सिद्ध, सम्पूर्ण जगत््से श्रेष्ठ तथा देवताओंके भी देवता पितृगण, सम्पूर्ण यामगण और धामगण भी वहाँ आये थे
te 'pi tatra samājam ūryāmā dhāmāś ca sarvaśaḥ | devatā-gaṇāś ca gandharveṣu śreṣṭho nārada-ādi devarṣayaḥ, bṛhaspati-ādi siddhāḥ, samasta-jagat-śreṣṭhāḥ tathā devatānām api devatāḥ pitṛgaṇāḥ, samasta-yāma-gaṇāś ca dhāma-gaṇāś ca tatraivāgatāḥ ||
Vaiśampāyana nói: Ở đó nữa, các hội chúng của Yāma và Dhāma cũng tụ hội đầy đủ. Những bậc tối thượng giữa chư thiên và Gandharva—các Devarṣi như Nārada—cùng các bậc thành tựu đứng đầu là Bṛhaspati, và các Pitṛ (Tổ linh), được tôn kính là cao cả hơn cả chư thiên, đều đến nơi ấy. Toàn thể các đoàn Yāma và Dhāma cũng đều hiện diện tại đó.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that pivotal moral events are not merely human affairs: they are observed by cosmic and ancestral authorities (devas, siddhas, pitṛs). This frames the war’s outcomes as bound to dharma and accountability beyond immediate worldly power.
Vaiśampāyana describes a vast gathering where many classes of divine and perfected beings—Nārada and other devarṣis, Bṛhaspati and other siddhas, the Pitṛs, and the hosts called Yāmas and Dhāmas—arrive to witness the unfolding events.