Shloka 48
कुमाराभिषेकप्रश्नः — Inquiry into Kumāra (Skanda) Investiture at Sarasvatī
जहाँ पूर्वकालमें साक्षात् राजाधिराज सोमने विधिपूर्वक राजसूय-यज्ञका अनुष्ठान किया था। उस श्रेष्ठ यजञ्ञमें बुद्धिमान विप्रवर महात्मा अत्रिने होताका कार्य किया था ।।
yatra pūrvakāle sākṣāt rājādhirājaḥ somo vidhivat rājasūya-yajñam anuṣṭhitavān | tasmin śreṣṭhe yajñe buddhimān vipravaro mahātmā atriṇe hotṛ-kāryaṃ kṛtavān || yasyānte 'bhūt sumahat dānavānāṃ daiteyānāṃ rākṣasānāṃ ca devaiḥ | yasmin yuddhe tārakākhyaṃ sutīvraṃ yatra skandas tārakākhyaṃ jaghāna ||
Vaiśaṃpāyana nói: Ở nơi ấy, thuở xa xưa, chính Soma—bậc đế vương trong hàng các vua—đã cử hành lễ tế Rājasūya theo đúng nghi thức. Trong lễ tế tối thượng ấy, bậc đại hồn Atri, vị Bà-la-môn trí tuệ và tôn quý bậc nhất, đã đảm nhiệm chức Hotṛ (tư tế xướng tụng). Khi nghi lễ kết thúc, đã bùng lên một cuộc xung đột lớn giữa chư thiên với bọn Dānava, Daitya và Rākṣasa—một trận chiến dữ dội, trong đó Skanda đã giết quỷ vương đáng sợ tên Tāraka.
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse links rightful sovereignty and ritual propriety (vidhivat rājasūya) with the maintenance of cosmic order: when dharma is upheld through correct rites and qualified priests, destructive forces are ultimately checked, symbolized by Skanda’s slaying of Tāraka.
Vaiśaṃpāyana recalls a sacred location where Soma once performed a Rājasūya with the sage Atri as Hotṛ; the recollection expands into a mythic memory of a great war between gods and demonic hosts, culminating in Skanda killing the demon Tāraka.