Shloka 68
Trita in the Well (Udapāna-kathā) — Balarāma’s Tīrtha Observances
श्रुत्वा तु वचन त्वत्तो विधास्यामस्ततो वयम् | पृथ्वीनाथ! उस समय देवताओंने चन्द्रमासे मिलकर पूछा--“आपका रूप ऐसा कैसे हो गया? यह प्रकाशित क्यों नहीं होता है? हमलोगोंसे सारा कारण बताइये, जिससे आपको महान् भय प्राप्त हुआ। आपकी बात सुनकर हमलोग इस संकटके निवारणका कोई उपाय करेंगे” ।। ६६-६७ $ || एवमुक्त: प्रत्युवाच सर्वास्तान् शशलक्षण:
śrutvā tu vacanaṁ tvatto vidhāsyāmastato vayam | pṛthvīnātha! tadā devatāś candramāse sametya papracchuḥ—“tava rūpam īdṛśaṁ kathaṁ jātaṁ? prakāśaḥ kasmān na bhavati? asmān sarvaṁ kāraṇaṁ brūhi, yena te mahad bhayaṁ prāptam | tava vākyaṁ śrutvā vayam asya saṅkaṭasya nivāraṇe kañcid upāyaṁ kariṣyāmaḥ” || 66–67 || evam uktaḥ pratyuvāca sarvās tān śaśalakṣaṇaḥ |
“Nghe lời ngài, chúng ta sẽ hành động theo đó. Hỡi bậc chúa tể của cõi đất! Khi ấy các chư thiên tụ hội quanh Mặt Trăng và hỏi: ‘Sao hình tướng của ngài lại thành ra như vậy? Vì sao ánh quang của ngài không còn rạng tỏ? Xin nói trọn nguyên do khiến ngài rơi vào nỗi sợ hãi lớn lao. Khi đã nghe xong, chúng ta sẽ liệu cách trừ dứt cơn khốn này.’ Được hỏi như thế, Mặt Trăng—đấng mang dấu thỏ—đáp lời tất cả.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights ethical inquiry and responsible action: before attempting a remedy, the gods insist on hearing the full cause of the Moon’s distress. It models due process—understanding origins of a problem, then choosing an appropriate means to remove it.
The gods assemble and question the Moon about his altered appearance and loss of radiance, asking him to disclose the cause of his fear. They promise to find a remedy once they know the full story, and the Moon then begins his reply.