Shloka 2
गदायुद्धप्रतिज्ञा — The Vow and Terms of the Mace Duel
आसाद्य च कुरुश्रेष्ठ तदा द्वैपायनं हृदम् । स्तम्भितं धार्तराष्ट्रेण दृष्टयवा तं सलिलाशयम्,कुरुश्रेष्ठ! द्वैपायन-कुण्डपर पहुँचकर युधिष्ठिरने देखा कि दुर्योधनने इस जलाशयके जलको स्तम्भित कर दिया है। यह देखकर कुरुनन्दन युधिष्ठिरने भगवान् वासुदेवसे इस प्रकार कहा--'प्रभो! देखिये तो सही, दुर्योधनने जलके भीतर इस मायाका कैसा प्रयोग किया है?
āsādya ca kuruśreṣṭha tadā dvaipāyanaṃ hradam | stambhitaṃ dhārtarāṣṭreṇa dṛṣṭvā taṃ salilāśayam ||
Sañjaya thưa: Tâu bậc tối thượng của dòng Kuru, khi đến hồ Dvaipāyana, Yudhiṣṭhira thấy Dhārtarāṣṭra (Duryodhana) đã làm cho mặt nước bị giữ chặt, như bị đóng băng, không còn lay động. Thấy hồ bị trấn áp như vậy, vị vương tử Kuru hiểu rằng hắn nương vào māyā chứ không dám giao chiến quang minh, bèn quay sang thưa với Vāsudeva.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a moral contrast: in a war framed as a struggle for dharma, resorting to concealment and māyā to avoid direct accountability is portrayed as ethically suspect, prompting the righteous side to seek clarity and proper conduct.
Yudhiṣṭhira arrives at the Dvaipāyana lake and observes that Duryodhana has used power to hold or still the waters, enabling concealment within the lake; this discovery sets up the confrontation that follows.