Shloka 15
धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — दुर्योधनस्य ह्रदप्रवेशः
Dhṛtarāṣṭra–Saṃjaya Dialogue: Duryodhana’s Entry into the Lake
कबन्धैरुत्थितैश्किन्नै्न॑त्यद्धिश्चापरैर्युधि । क्रव्यादगणसंछन्ना घोरा भूत् पृथिवी विभो
kabandhair utthitaiś chinnaiḥ atyaddhiś cāparair yudhi | kravyādagaṇasaṃchannā ghorā bhūt pṛthivī vibho ||
Sañjaya thưa: Hỡi bậc hùng mạnh, trên chiến địa, mặt đất trở nên ghê rợn—bị phủ kín bởi bầy đàn loài ăn thịt—vì những thân mình không đầu, những khúc thân bị chém lìa như còn trỗi dậy, cùng bao thi thể khác bị xé nát trong trận. Cảnh ấy phơi bày nỗi kinh hoàng về đạo lý của chiến tranh: khi dharma sụp đổ thành tàn sát, dường như chính đất cũng phải gánh lấy sức nặng của adharma.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical cost of war: when conflict turns into indiscriminate slaughter, the world itself appears defiled and terrifying, reminding the listener that adharma manifests not only in actions but in the very atmosphere of society.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra the gruesome state of the battlefield—severed, headless bodies and other mutilated remains, with carrion-eaters swarming—conveying the intensity and devastation of the fighting in the Śalya Parva.