Previous Verse
Next Verse

Shloka 483

शकुनिवधः — Sahadeva’s Slaying of Śakuni

with Ulūka’s fall

अभ्यगाद्‌ भारतीं सेनां हतशेषां महारथ: । तदनन्तर पैने बाणोंद्वारा उसके सारे सेवकोंका संहार करके महारथी अर्जुनने मरनेसे बची हुई कौरवी सेनापर आक्रमण किया

abhyagād bhāratīṃ senāṃ hataśeṣāṃ mahārathaḥ |

Sanjaya thưa: Rồi vị đại xa chiến ấy tiến đánh đạo quân Bharata (Kaurava) còn sót lại sau cuộc tàn sát; sau khi dùng tên tiêu diệt hết những kẻ tùy tùng và hộ vệ của họ, đại xa chiến Arjuna liền dồn ép, công kích đội quân Kaurava còn sống.

अभ्यगात्attacked / went towards
अभ्यगात्:
TypeVerb
Rootअभि-गम् (गम्)
Formलुङ् (Aorist), 3, singular, परस्मैपद
भारतीम्of the Bharatas
भारतीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभारती (भारती-)
Formfeminine, accusative, singular
सेनाम्army
सेनाम्:
Karma
TypeNoun
Rootसेना (सेना-)
Formfeminine, accusative, singular
हतशेषाम्with only remnants left (survivors remaining)
हतशेषाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootहत-शेष (हत + शेष)
Formfeminine, accusative, singular
महारथःthe great chariot-warrior
महारथः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ (महा + रथ)
Formmasculine, nominative, singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhārata/Kaurava army (bhāratī senā)
M
Mahāratha (great chariot-warrior)

Educational Q&A

The verse highlights the inexorable escalation of warfare: once combat turns into annihilation, even the ‘remnant’ becomes a target. Ethically, it reflects the tragic cost of kṣatriya conflict—victory pursued through force leaves little room for restraint, and the suffering spreads to all who remain.

Sañjaya reports that a great chariot-warrior advances upon the Bharata/Kaurava army that has been reduced to a surviving remnant after heavy slaughter, continuing the assault on those left alive.