Shloka 8
शल्यपर्व — चतुर्विंशोऽध्यायः | Śalya Parva, Chapter 24: Disruption of Kaurava Formations and the Elephant Encirclement
Devanagari script
ततो दुर्योधन दृष्टवा रथानीके व्यवस्थितम् । स रथांस्तावकान् सर्वान् हर्षयन् शकुनिस्तत:,प्रजानाथ! तदनन्तर दुर्योधनको रथसेनामें खड़ा देख आपके सम्पूर्ण रथियोंका हर्ष बढ़ाता हुआ शकुनि अपनेको कृतार्थ-सा मानकर बड़े हर्षके साथ राजा दुर्योधनसे इस प्रकार बोला--
Translation
Bấy giờ, vua Duryodhana thấy đội chiến xa đã bày trận chỉnh tề. Khi ấy, Shakuni khích lệ, làm dâng cao niềm hân hoan của toàn thể các chiến sĩ chiến xa phe ngài; tự cho mình như đã hoàn thành việc lớn, ông vui mừng khôn xiết mà thưa với vua Duryodhana như sau.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
FormAvyaya (ablatival adverb: 'from that/then')
दुर्योधनःDuryodhana
दुर्योधनः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, nominative, singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
FormAbsolutive (क्त्वा), 'having seen'
रथ-अनीकेin the chariot-division/array
रथ-अनीके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथ + अनीक
FormNeuter, locative, singular
व्यवस्थितम्drawn up, stationed, arranged
व्यवस्थितम्:
TypeVerb
Rootवि + अव + स्था
FormPast passive participle (क्त), neuter, accusative, singular (agreeing with रथ-अनीके understood as 'array' / or used predicatively)
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, nominative, singular
रथान्chariots / chariot-warriors
रथान्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, accusative, plural
तावकान्your (own), belonging to you
तावकान्:
TypeAdjective
Rootतावक
FormMasculine, accusative, plural (agreeing with रथान्)
सर्वान्all
सर्वान्:
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, accusative, plural (agreeing with रथान्)
हर्षयन्gladdening, cheering
हर्षयन्:
TypeVerb
Rootहृष् (caus. हर्षय-)
FormPresent active participle (शतृ), masculine, nominative, singular (agreeing with सः/शकुनिः)
शकुनिःShakuni
शकुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootशकुनि
FormMasculine, nominative, singular
ततःthen
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
FormAvyaya (temporal adverb)
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes