Shloka 66
Śālva’s Elephant Assault and the Counterstroke (शाल्वस्य नागारूढाभ्यवहारः)
तद् भयं स च न: शोको भय एवाभ्यवर्तत । भारत! प्रजानाथ! भीष्म
tad bhayaṁ sa ca naḥ śoko bhaya evābhyavartata | bhārata prajānātha bhīṣma-droṇa-sūtaputra-karṇake māre jane para āpake yoddhāoṁ ko jo duḥkha aura bhaya prāpta huā thā, vahī bhaya aura vahī śoka punaḥ (śalyake māre jane para) hamāre sāmane upasthita huā, śrutvā tad vacanaṁ tasya pūjayitvā ca pārthivāḥ |
Sañjaya nói: Chính nỗi sợ ấy—và nỗi bi thương của chúng ta—lại ập đến, hóa thành kinh hoàng thuần túy. Hỡi Bhārata, hỡi bậc chúa của muôn dân! Như khi các chiến sĩ của ngài bị nỗi buồn và nỗi sợ chế ngự lúc Bhīṣma, Droṇa và Karṇa—con của người đánh xe—bị hạ sát, thì nay cũng vậy: cùng một nỗi sợ, cùng một nỗi sầu lại dâng lên trước mắt chúng ta khi Śalya ngã xuống. Nghe lời ông, các vua chúa đã kính trọng và tôn vinh ông đúng lễ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the fragility of martial confidence: when great protectors fall, collective morale collapses into fear and grief. It implicitly warns rulers that power and security are impermanent and that leadership must reckon with the ethical and psychological costs of war.
Sañjaya reports to the Kuru king that, after Śalya’s death, the Kaurava side is overwhelmed by the same dread and sorrow they felt earlier when Bhīṣma, Droṇa, and Karṇa were killed; the surrounding kings then hear a speech and offer due honor.