Shloka 36
Śālva’s Elephant Assault and the Counterstroke (शाल्वस्य नागारूढाभ्यवहारः)
वृषा यथा भग्नशुज्जा: शीर्णदन्ता यथा गजा: । वे अपनेको अनाथ समझते हुए किसी नाथ (सहायक) की इच्छा रखते थे और सिंहके सताये हुए मृगों
sañjaya uvāca | vṛṣā yathā bhagnaśṛṅgāḥ śīrṇadantā yathā gajāḥ | siṃhanādāṃś ca bahuśaḥ śṛṇu ghorān bhayāvahān | tasmād yāhi śanaiḥ sūta jaghanaṃ paripālaya |
Sañjaya nói: “Họ trở nên bất lực—như bò mộng gãy sừng, như voi mòn răng—như nai bị sư tử rượt đuổi; tự thấy mình không người che chở, khát khao một bậc chủ tướng để nương nhờ. Hãy nghe, hỡi người đánh xe: những tiếng gầm sư tử ghê rợn ấy vang lên hết lần này đến lần khác, gieo rắc kinh hoàng. Vì thế hãy đi chậm rãi và giữ vững hậu quân.”
संजय उवाच
Educational Q&A
In crisis, panic and a sense of being ‘without a protector’ weaken an army; steadiness and prudent action—such as moving carefully and securing the vulnerable rear—are essential duties of leadership and support roles.
Sañjaya describes troops becoming demoralized and powerless, likening them to injured animals. Hearing repeated, terrifying battle-roars, he urges the charioteer to proceed slowly and to protect the army’s rear, indicating tactical caution amid fear and confusion.