Shloka 23
Śālva’s Elephant Assault and the Counterstroke (शाल्वस्य नागारूढाभ्यवहारः)
मद्रराजे महाराज वित्रस्ता: शरविक्षता: । महाराज! जैसे अगाध महासागरमें नाव टूट जानेपर उस नौकारहित अपार समुद्रसे पार जानेकी इच्छावाले व्यापारी व्याकुल हो उठते हैं
sañjaya uvāca | madrarāje mahārāja vitrastāḥ śaravikṣatāḥ | mahārāja yathā agādhe mahāsāgare nāvāṃ bhagnāṃ śrutvā naukārahitāt apārāt samudrāt pāraṃ gantum icchantaḥ vaṇijaḥ vyākulā bhavanti, tathā mahātmanā yudhiṣṭhireṇa śūravīraṃ madrarājaṃ śalyaṃ hataṃ śrutvā tava sainyāni bāṇaiḥ kṣata-vikṣatāni bhayabhītāni mahāghorāṃ vyākulatāṃ prāpuḥ | adya śreṣṭhasya jānītāṃ pāṇḍavasya parākramam | madrarājaṃ hataṃ śrutvā deveṣv api suduḥsaham ||
Sañjaya nói: Hỡi đại vương, khi vua xứ Madra bị hạ sát, quân của bệ hạ—bị tên bắn xuyên, rách nát—đã bị nỗi kinh hoàng chế ngự và rơi vào cảnh hỗn loạn tột cùng. Như những thương nhân khao khát vượt qua đại dương mênh mông không bờ bến, nhưng khi thuyền vỡ và họ bị bỏ lại giữa biển cả không còn phương tiện, liền hoảng loạn cuồng cuộn; cũng vậy, đạo quân của bệ hạ, khi nghe tin vị anh hùng Śalya, chúa tể Madra, đã bị bậc đại hồn Yudhiṣṭhira giết chết, liền kinh sợ và rối loạn. Hôm nay, hỡi Dhṛtarāṣṭra, hãy biết rõ uy lực của người đứng đầu các Pāṇḍava; bởi chỉ riêng tin Śalya đã bị giết cũng là điều khó chịu đựng ngay cả đối với chư thiên.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how the fall of a key leader can collapse morale: fear spreads rapidly when support and direction are lost, like merchants stranded on a shoreless ocean without a boat. It also underscores Yudhishthira’s unexpected martial prowess, reminding that dharma and resolve can manifest as decisive strength in crisis.
Sanjaya reports to Dhritarashtra that after Yudhishthira slew Shalya, king of Madra and a principal commander, the Kaurava troops—already wounded by arrows—became terrified and disordered. Sanjaya urges Dhritarashtra to recognize the might of the eldest Pandava, since even the news of Shalya’s death is said to be unbearable for the gods.