Shloka 59
Śalya–Yudhiṣṭhira Duel and the Discharge of the Śakti (शल्यवधप्रसङ्गः)
Devanagari script
हत्वा मद्राधिपं पार्थों भोक्ष्यतेड्द्य वसुन्धराम्,भरतनन्दन! “आज कुन्तीकुमार युधिष्छिर मद्रराजको मारकर इस भूतलका राज्य भोगेंगे अथवा शल्य ही पाण्डुकुमार युधिष्ठिरको मारकर दुर्योधनको भूमण्डलका राज्य सौंप देंगे।।
Translation
“Giết vua xứ Madra, Partha (Yudhiṣṭhira) hôm nay sẽ hưởng quyền trị vì cõi đất này, hỡi hậu duệ Bharata!”—nhưng giữa các chiến sĩ nơi ấy vẫn không thể có một quyết định chắc chắn: liệu hôm nay con của Kuntī, Yudhiṣṭhira, sẽ hạ sát vua Madra mà nắm vương quyền trên mặt đất, hay chính Śalya sẽ giết con của Pāṇḍu là Yudhiṣṭhira rồi trao quyền bá chủ cõi thế cho Duryodhana.
Word by Word
हत्वाhaving slain
हत्वा:
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund), कर्तरि, पूर्वकालिक क्रिया
मद्राधिपम्the lord of Madra (king of Madra)
मद्राधिपम्:
Karma
TypeNoun
Rootमद्राधिप (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
पार्थःPartha (son of Pritha; here: Yudhiṣṭhira/son of Kunti)
पार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
भोक्ष्यतेwill enjoy / will rule
भोक्ष्यते:
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
FormSimple Future (लृट्), Third, Singular, Ātmanepada
अद्यtoday
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
वसुन्धराम्the earth
वसुन्धराम्:
Karma
TypeNoun
Rootवसुन्धरा (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
भरतनन्दनO delight of Bharata (O descendant of Bharata)
भरतनन्दन:
TypeNoun
Rootभरतनन्दन (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes