Shloka 41
शल्यपर्वणि प्रथमाध्यायः — Karṇa-vadha-anantaraṃ Śalya-niyogaḥ, Saṃjayasya Dhṛtarāṣṭra-nivedanam
निपपात महाराज शोकव्यसनकर्षित: । महाराज! उनके गिरते ही महायशस्वी विदुरजी भी शोकसंतापसे दुर्बल हो धड़ामसे गिर पड़े || ४० $ ।।
vaiśampāyana uvāca |
ni papāta mahārāja śoka-vyasana-karṣitaḥ |
viduro 'pi mahāyaśāḥ patita-mātre nṛpasya śoka-santāpa-durbalaḥ dharaṇyāṃ nipapāta |
gāndhārī ca nṛpaśreṣṭha sarvāś ca kuru-poṣitāḥ |
krūra-vākya-śravaṇāt sahasā pṛthivyāṃ nipetuḥ prajāḥ ca rāja-kula-sambandhinaḥ sarve moha-samāvṛtāḥ pralāpa-yuktā babhūvuḥ |
te mahati paṭe citra-nyastā iva dṛśyante |
Vaiśampāyana nói: Tâu đại vương, bị nỗi sầu và tai ương bào mòn, ông ngã quỵ xuống đất. Vừa khi ông ngã, Vidura lừng danh cũng—sức lực tan rã vì buồn đau và nỗi thống khổ như lửa đốt—đổ sập nặng nề. Hoàng hậu Gāndhārī và toàn thể phụ nữ nhà Kuru, nghe lời cay nghiệt ấy, liền khuỵu xuống mặt đất; người trong hoàng tộc, thần trí bị nhấn chìm, cũng ngã rạp và cất tiếng than khóc. Họ trông như những hình tượng vẽ trên một tấm toan rộng lớn—bất động, bị nỗi bi thương đóng đinh trong bất lực.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical weight of speech: cruel words can intensify suffering and destabilize even the strongest minds. It also portrays how grief, when unchecked, can overwhelm discernment (moha), reminding readers of the need for restraint, compassion, and steadiness amid catastrophe.
After hearing a harsh and painful statement, a key figure collapses from grief; Vidura, unable to bear the sorrow, also falls. Gandhārī and the Kuru women, along with the royal household, lose composure, fall to the ground, and wail—described vividly as if they were painted figures on a large canvas.