Shloka 53
Sauptika Parva, Adhyaya 8 — Dhṛṣṭadyumna-vadha and the Camp’s Nocturnal Rout
खड्गं च विमलं दिव्यं जातरूपपरिष्कृतम् । तदनन्तर पिताके वधका स्मरण करके वह अत्यन्त कुपित हो उठा और रथकी बैठकसे उतरकर सहसों चन्द्राकार चिह्नोंसे युक्त चमकीली ढाल और सुवर्णभूषित दिव्य एवं निर्मल खडग लेकर युद्धमें बड़ी उतावलीके साथ उनकी ओर दौड़ा ।। ५१-५२ ह ।। द्रौपदेयानभिद्रुत्य खड्गेन व्यधमद् बली,उस बलवान वीरने द्रौपदीके पुत्रोंपर आक्रमण करके उन्हें खड़्गसे छिन्न-भिन्न कर दिया। राजन! उस समय पुरुषसिंह अश्वत्थामाने उस महासमरमें प्रतिविन्ध्यको उसकी कोखमें तलवार भोंककर मार डाला। वह मरकर पृथ्वीपर गिर पड़ा
khaḍgaṃ ca vimalaṃ divyaṃ jātarūpa-pariṣkṛtam | tad-anantaraṃ pitṛ-vadhaka-smaraṇāt sa atyantaṃ kupito 'bhavat, ratha-niṣaṇṇāt avatīrya sahasra-candrākāra-cihnaiḥ yuktāṃ camatkṛtāṃ phalakāṃ gṛhītvā suvarṇa-bhūṣitaṃ divyaṃ vimalaṃ ca khaḍgaṃ gṛhītvā yuddhe mahā-utsukatayā teṣāṃ prati dhāvata | draupadeyān abhidrutya khaḍgena vyadhamad balī; rājann, tadā puruṣa-siṃha aśvatthāmā tasmin mahā-samare prativindhyaṃ kukṣau asiṃ praveśya jaghāna; sa hataḥ pṛthivyāṃ papāta |
Sañjaya nói: Cầm lấy một thanh kiếm tinh sạch, thần diệu, được điểm sức bằng vàng ròng, hắn—sau khi nhớ lại việc cha mình bị sát hại—bừng bừng phẫn nộ. Hắn nhảy khỏi ghế xe, nắm tấm khiên sáng loáng mang vô số dấu hình trăng, rồi với thanh kiếm vàng trang sức, không tì vết trong tay, vội vã lao về phía họ để giao chiến. Xông vào các con trai của Draupadī, dũng sĩ ấy đã dùng kiếm chém họ tan nát. Tâu Đại vương, trong trận chiến lớn ấy, Aśvatthāmā—sư tử giữa loài người—đâm lưỡi kiếm vào bụng Prativindhya mà giết; bị hạ sát, chàng ngã xuống mặt đất.
संजय उवाच
Educational Q&A
Unchecked vengeance—especially when fueled by grief—can eclipse dharma and lead to acts that stain victory itself. The episode highlights how retaliatory anger produces disproportionate harm, targeting the innocent and undermining the moral order that war is supposed to preserve.
Sañjaya describes Aśvatthāmā, enraged by remembrance of his father’s killing, arming himself with a divine, gold-adorned sword and a marked shield, then rushing to attack. He slaughters the sons of Draupadī; specifically, he kills Prativindhya by stabbing him in the abdomen, and the slain falls to the ground.