Shloka 146
Sauptika Parva, Adhyaya 8 — Dhṛṣṭadyumna-vadha and the Camp’s Nocturnal Rout
प्राबोधयत पादेन शयनस्थं महीपते । भूपाल! अअभश्वत्थामाने निश्चिन्त एवं निर्भय होकर शय्यापर सोये हुए महामनस्वी धृष्टद्युम्मको पैरसे ठोकर मारकर जगाया,यथैव संसुप्तजने शिबिरे प्राविशन्निशि
prābodhayat pādena śayanasthaṃ mahīpate | bhūpāla! aśvatthāmā niścinta evaṃ nirbhayaḥ śayyāparo soye hue mahāmanasvī dhṛṣṭadyumnako pair se ṭhokar mārakar jagāyā, yathaiva saṃsuptajane śibire prāviśann niśi |
Sañjaya nói: Tâu Đại vương, Aśvatthāmā—hoàn toàn không vướng bận, không hề sợ hãi—đã dùng chân đá để đánh thức Dhṛṣṭadyumna, bậc hào kiệt tâm chí cao cả, khi ông đang nằm ngủ trên giường. Cũng như thế, trong đêm tối, hắn lặng lẽ đi xuyên qua doanh trại khi mọi người đều ngủ say, để thực hiện ý đồ tàn khốc của mình.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical collapse that occurs when vengeance overrides dharma: attacking and humiliating a sleeping, defenseless opponent is portrayed as a grave moral low point, warning that victory pursued without restraint becomes spiritually and socially corrosive.
Sañjaya narrates to Dhṛtarāṣṭra how Aśvatthāmā, moving through the camp at night while everyone slept, woke Dhṛṣṭadyumna by striking him with his foot—an act of contempt preceding the broader nocturnal slaughter in the Sauptika episode.