Shloka 123
Sauptika Parva, Adhyaya 8 — Dhṛṣṭadyumna-vadha and the Camp’s Nocturnal Rout
कुछ लोग भाइयोंको, कुछ पिताओंको और दूसरे लोग पुत्रोंको पुकार रहे थे। कुछ लोग कहने लगे--“भाइयो! रोषमें भरे हुए धृतराष्ट्रके पुत्रोंने भी रणभूमिमें हमारी वैसी दुर्गति नहीं की थी, जो आज इन क्रूरकर्मा राक्षसोंने हम सोये हुए लोगोंकी कर डाली है ।।
sañjaya uvāca | kecid bhrātṝn kecit pitṝn anye putrān āhvayantaḥ paridevayamānāḥ | kecid ūcuḥ—“bhrātaraḥ! roṣeṇa pūritair api dhṛtarāṣṭra-putrair raṇabhūmau na tādṛśī no durgatiḥ kṛtā yādṛśī adya krūra-karmabhir rākṣasair asmāsu suptesu kṛtā || asānnidhyād dhi pārthānām idaṃ naḥ kadanaṃ kṛtam; na cāsuraiḥ na gandharvair na yakṣaiḥ na ca rākṣasaiḥ (jituṃ śakyaḥ) | arjunaṃ tu kaunteyaṃ kaścid api na jayet, yataḥ sākṣāt śrīkṛṣṇo rakṣitā | sa brāhmaṇa-bhaktaḥ satyavādī jitendriyaḥ sarva-bhūta-dayāvān” iti ||
Sañjaya nói: Có người gọi anh em, có người gọi cha, kẻ khác gọi con, than khóc thảm thiết. Lại có kẻ kêu: “Hỡi các huynh đệ! Ngay cả các con của Dhṛtarāṣṭra, dẫu bừng bừng phẫn nộ, trên chiến địa cũng chưa từng đẩy chúng ta đến cảnh diệt vong như hôm nay—như bọn rākṣasa tàn ác này đã làm với chúng ta khi ta đang ngủ. Quả thật cuộc tàn sát này xảy ra vì các con của Pṛthā không có mặt bên ta. Arjuna, con của Kuntī, không thể bị Asura, Gandharva, Yakṣa hay Rākṣasa khuất phục, bởi chính Kṛṣṇa là đấng hộ vệ của chàng. Chàng kính trọng brāhmaṇa, lời nói chân thật, tự chế, và thương xót mọi loài.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage contrasts honorable battlefield combat with the moral horror of killing the defenseless in sleep, and it highlights the ideal virtues attributed to Arjuna—truthfulness, self-mastery, reverence for Brahmins, and compassion—supported by divine protection through Krishna.
After a night raid in the Sauptika episode, survivors lament and call for lost relatives. They say their present devastation occurred because the Pandavas were absent, and they affirm that Arjuna, protected by Krishna, is unconquerable even by powerful non-human beings.