Shloka 206
Daiva–Puruṣakāra Saṃvāda
Kṛpa’s Counsel on Destiny and Human Effort
दक्षो दाक्षिण्यसम्पन्नो न स मोघधैर्विहन्यते । पुरुषार्थके बिना तो यहाँ कोई कार्य सिद्ध नहीं हो सकता। जो दैवको मस्तक झुकाकर सभी कार्योके लिये भलीभाँति चेष्टा करता है, वह दक्ष एवं उदार पुरुष असफलताओंका शिकार नहीं होता
dakṣo dākṣiṇya-sampanno na sa mogha-dhair vihanyate | puruṣārthake vinā tu iha ko'pi kāryaḥ siddhiṃ na gacchati | yo daivaṃ mastakaṃ nītvā sarva-kāryeṣu yathāvat ceṣṭate, sa dakṣa udāraḥ puruṣo'phalaiḥ na hanyate |
Kṛpa nói: “Người có năng lực, lại giàu lòng nhân hậu, không bị quật ngã bởi sự do dự vô ích. Không có nỗ lực của con người thì ở đời này chẳng việc gì thành tựu. Nhưng ai cúi đầu trước số mệnh mà vẫn chuyên cần, đúng phép trong mọi công việc—người ấy, vừa giỏi giang vừa cao quý, sẽ không bị những lần vấp ngã làm tiêu vong.”
कृप उवाच
Educational Q&A
Success requires puruṣārtha (disciplined human effort). One may acknowledge daiva (destiny) with humility, but ethical and steady striving prevents a person from being broken by reversals.
In the Sauptika Parva’s aftermath of the night-raid, Kṛpa offers counsel emphasizing steadiness and proper effort—framing how warriors should act amid uncertainty, blame, and the pressure of fate.