Shloka 3
Rudra’s Omitted Share in the Yajña (रुद्रभागानुपपत्तिः — यज्ञोपाख्यानम्)
तत्पश्चात् उन्होंने यज्ञके साधनों, हविष्यों, यज्ञभागके अधिकारी देवताओं और यज्ञोपयोगी द्रव्योंकी कल्पना की ।। ता वै रुद्रमजानन्त्यो याथातथ्येन देवता: । नाकल्पयन्त देवस्य स्थाणोर्भागं नराधिप,नरेश्वर! उस समय देवता भगवान् रुद्रको यथार्थ-रूपसे नहीं जानते थे; इसलिये उन्होंने 'स्थाणु' नामधारी भगवान् शिवके भागकी कल्पना नहीं की
tataḥ paścāt yajñasya sādhanāni haviṃṣi yajñabhāgādhikāriṇaḥ devatāḥ yajñopayogīni dravyāṇi ca kalpayām āsuḥ | tā vai rudram ajānantyo yāthātathyena devatāḥ | na akalpayanta devasya sthāṇor bhāgaṃ narādhipa |
Vaiśampāyana nói: Sau đó, họ lần lượt sắp đặt đầy đủ các phương tiện của lễ tế—phẩm vật hiến cúng, các thần có quyền nhận phần tế lễ của mình, và những vật liệu cần cho nghi thức. Nhưng vì chư thần khi ấy chưa biết Rudra trong chân tướng, nên họ không dành phần nào của lễ tế cho Đấng được gọi là Sthāṇu (Śiva), tâu Đại vương. Đoạn này nhấn mạnh rằng sự hiểu biết chưa trọn và việc bỏ quên người đáng được phần có thể làm rối loạn trật tự đạo lý và nghi lễ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Ritual and moral order depend on right knowledge and rightful inclusion: when a legitimate divine claimant (Rudra/Śiva) is not recognized and given his due share, the sacrificial arrangement becomes incomplete and invites disorder.
The gods organize the components of a sacrifice—offerings, recipients, and materials—but because they do not yet understand Rudra’s true status, they fail to allot a sacrificial portion to Śiva (Sthāṇu).