Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

Book 10, Adhyāya 12: Aśvatthāmā’s Request for the Cakra and the Brahmaśiras Context

गृहाण चक्रमित्युक्तो मया तु तदनन्तरम्‌ | जग्राहोत्पत्य सहसा चक्रं सवब्येन पाणिना,सर्वयत्नबलेनापि गृह्नन्नेवमिदं तत: । ततः सर्वबलेनापि यदैनं॑ न शशाक ह 'सारा प्रयत्त और सारी शक्ति लगाकर भी जब उसे पकड़कर उठा अथवा हिला न सका, तब द्रोणकुमार मन-ही-मन बहुत दुःखी हो गया। भारत! यत्न करके थक जानेपर वह उसे लेनेकी चेष्टासे निवृत्त हो गया

gṛhāṇa cakram ity ukto mayā tu tad-anantaram | jagrāhotpatya sahasā cakraṃ savyena pāṇinā | sarva-yatna-balena api gṛhṇann evam idaṃ tataḥ | tataḥ sarva-balena api yad enaṃ na śaśāka ha |

Vaiśampāyana nói: Khi ta bảo hắn: “Hãy lấy đĩa thần,” hắn lập tức bật dậy và nắm lấy bánh xe bằng tay trái. Thế nhưng, dẫu dốc hết mọi nỗ lực và sức lực, hắn vẫn không thể nhấc lên hay lay chuyển nó. Khi đã gồng hết toàn lực mà vẫn không sao lấy được, con trai của Droṇa đau đớn trong lòng; và mệt lả vì cố sức, hắn đành thôi ý định mang nó đi.

गृहाणtake! seize!
गृहाण:
TypeVerb
Rootग्रह्
Formलोट्, मध्यम, एकवचन, परस्मैपदम्
चक्रम्the discus/wheel
चक्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootचक्र
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
उक्तःhaving been told/commanded
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formतृतीया, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
तत्that (act/thing)
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
अनन्तरम्immediately thereafter
अनन्तरम्:
TypeIndeclinable
Rootअनन्तर
जग्राहhe seized/took
जग्राह:
TypeVerb
Rootग्रह्
Formलिट्, प्रथम, एकवचन, परस्मैपदम्
उत्पत्यhaving sprung up
उत्पत्य:
TypeVerb
Rootउत्+पत्
Formक्त्वा (ल्यप्), कर्तरि
सहसाsuddenly, with force
सहसा:
TypeIndeclinable
Rootसहसा
चक्रम्the discus/wheel
चक्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootचक्र
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
सव्येनwith the left
सव्येन:
TypeAdjective
Rootसव्य
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
पाणिनाwith (his) hand
पाणिना:
Karana
TypeNoun
Rootपाणि
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
सर्वयत्नबलेनwith all effort and strength
सर्वयत्नबलेन:
Karana
TypeNoun
Rootसर्व-यत्न-बल
Formनपुंसक, तृतीया, एकवचन
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
गृह्णन्while seizing/trying to take
गृह्णन्:
TypeVerb
Rootग्रह्
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एवम्thus, in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
इदम्this
इदम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
ततःthen/thereupon; from that
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
ततःthen
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
सर्वबलेनwith all strength
सर्वबलेन:
Karana
TypeNoun
Rootसर्व-बल
Formनपुंसक, तृतीया, एकवचन
अपिeven
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
यदाwhen
यदा:
TypeIndeclinable
Rootयदा
एनम्him/it (this one)
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
not
:
TypeIndeclinable
Root
शशाकhe was able
शशाक:
TypeVerb
Rootशक्
Formलिट्, प्रथम, एकवचन, परस्मैपदम्
indeed (emphatic particle)
:
TypeIndeclinable
Root

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Droṇakumāra (Aśvatthāmā)
C
cakra (wheel/discus)