Shloka 6
सौप्तिकपर्व — धृष्टद्युम्नसारथिवृत्तान्तः
Report of the Night Raid and Yudhiṣṭhira’s Lament
अहमेको<वशिष्ट स्तु तस्मात् सैन्यान्महामते । मुक्त: कथंचिद् धर्मात्मन् व्यग्राच्च कृतवर्मण:,महामते! धर्मात्मन्! उस विशाल सेनासे अकेला मैं ही किसी प्रकार बचकर निकल आया हूँ। कृतवर्मा दूसरोंको मारनेमें लगा हुआ था; इसीलिये मैं उस संकटसे मुक्त हो सका हूँ
aham eko ’vaśiṣṭas tu tasmāt sainyān mahāmate | muktaḥ kathaṃcid dharmātman vyagrāc ca kṛtavarmaṇaḥ ||
Sūta nói: “Từ đạo quân lớn ấy, hỡi bậc trí, chỉ một mình ta còn lại. Hỡi người giữ đạo, ta đã thoát được trong gang tấc—vì Kṛtavarman đang mải miết giết chóc ở nơi khác, nên ta mới được giải khỏi cơn nguy.”
सूत उवाच
Educational Q&A
Even amid mass violence, survival can hinge on contingent circumstances rather than merit; the verse frames the speaker’s escape as ‘somehow’ (kathaṃcit), while still addressing the listener as dharmātman, keeping ethical awareness present in a morally dark episode.
A charioteer-narrator (Sūta) reports that after the devastation of the army he alone escaped. He attributes his escape to the fact that Kṛtavarman was occupied elsewhere in killing, so the speaker was not caught in that immediate danger.