Shloka 61
अध्याय १ — न्यग्रोधवनोपवेशनम् तथा द्रौणिनिश्चयः
Night at the Banyan and Drauṇi’s Resolve
वृकोदरेण क्षुद्रेण सुनुशंसमिदं कृतम् । मूर्धाभिषिक्तस्य शिर: पादेन परिमृदूनता,“एक मूर्धाभिषिक्त सम्राट्के मस्तकपर लात मारते हुए नीच भीमसेनने यह बड़ा ही क्रूरतापूर्ण कार्य कर डाला है
vṛkodareṇa kṣudreṇa sūnuśaṃsam idaṃ kṛtam | mūrdhābhiṣiktasya śiraḥ pādena parimṛdūnatā ||
Sañjaya nói: “Việc tàn bạo tột cùng này đã do kẻ hèn là Vṛkodara gây ra. Dẫm chân lên đầu của bậc đã được làm lễ quán đỉnh làm vua, hắn đã nghiền nát nó.” Câu ấy bày tỏ nỗi kinh hãi đạo lý trước sự sỉ nhục một quân vương đội vương miện—không chỉ là bạo lực, mà là sự cố ý chà đạp phẩm giá vương quyền và phép tắc chiến trận.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that in war, wrongdoing is not only measured by killing but also by intentional dishonor—especially against a consecrated ruler. It frames such humiliation as a grave ethical breach, intensifying the sense of adharma through contempt and cruelty.
Sañjaya reports an act attributed to Vṛkodara (Bhīma): he tramples and crushes with his foot the head of a ‘mūrdhābhiṣikta’—a king who had undergone royal consecration—presenting it as a shocking and cruel deed.