Shloka 21

अध्याय १ — न्यग्रोधवनोपवेशनम् तथा द्रौणिनिश्चयः

Night at the Banyan and Drauṇi’s Resolve

Devanagari script

प्रविश्य तद्‌ वन॑ घोरं वीक्षमाणा: समन्ततः । शाखासहस्रसंछन्न॑ न्यग्रोध॑ ददृशुस्तत:,उस भयंकर वनमें प्रवेश करके सब ओर दृष्टि डालनेपर उन्हें सहस्नों शाखाओंसे आच्छादित एक बरगदका वृक्ष दिखायी दिया

Transliteration

praviśya tad vanaṃ ghoraṃ vīkṣamāṇāḥ samantataḥ | śākhāsahasrasaṃchannaṃ nyagrodhaṃ dadṛśus tataḥ ||

Translation

Sañjaya nói: Bước vào khu rừng ghê rợn ấy và nhìn quanh bốn phía, họ bỗng thấy một cây nyagrodha (đa) với tán rộng bị che khuất dưới hàng ngàn cành nhánh—một mốc dấu u ám giữa bóng tối của ý đồ sinh ra từ chiến cuộc.

Word by Word

• प्रविश्य: having entered
• प्रविश्य: Karma
• Type: Verb
• Root: प्र-विश्
• Form: ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय), कर्तरि, पूर्वकालिक क्रिया (absolutive)

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• वनम्: forest
• वनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वन
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• घोरम्: terrible, dreadful
• घोरम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: घोर
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• वीक्षमाणाः: looking, observing
• वीक्षमाणाः: Karta
• Type: Verb
• Root: वीक्ष्
• Form: शतृ (वर्तमान कृदन्त), कर्तरि, Masculine, Nominative, Plural

• समन्ततः: on all sides, all around
• समन्ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: समन्ततः

• शाखा-सहस्र-संछन्नम्: covered with a thousand branches
• शाखा-सहस्र-संछन्नम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सं-छद् (छन्न) / शाखा / सहस्र
• Form: Masculine, Accusative, Singular, क्त (छन्न = covered)

• न्यग्रोधम्: a banyan tree
• न्यग्रोधम्: Karma
• Type: Noun
• Root: न्यग्रोध
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• ददृशुः: they saw
• ददृशुः: Karta
• Type: Verb
• Root: दृश्
• Form: लिट् (परोक्श/परफेक्ट), Third, Plural, परस्मैपद

• ततः: then, thereupon
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• ghora vana (dreadful forest)
• nyagrodha (banyan tree)