Shloka 3
वैशम्पायनजी कहते हैं--युधिष्ठिरके प्रस्थान करनेपर कृष्णाने यशस्विनी कुन्तीके पास जाकर अत्यन्त दुःखसे आतुर हो वनमें जानेकी आज्ञा माँगी। वहाँ जो दूसरी स्त्रियाँ बैठी थीं, उन सबकी यथायोग्य वन्दना करके सबसे गले मिलकर उसने वनमें जानेकी इच्छा प्रकट की। फिर तो पाण्डवोंके अन्तःपुरमें महान् आर्तनाद होने लगा ।। कुन्ती च भृशसंतप्ता द्रौपदी प्रेक्ष्य गच्छतीम् । शोकविद्दलया वाचा कृच्छाद् वचनमत्रवीत्,द्रौपदीको जाती देख कुन्ती अत्यन्त संतप्त हो उठीं और शोकाकुल वाणीद्वारा बड़ी कठिनाईसे इस प्रकार बोलीं--
vaiśampāyana uvāca— yudhiṣṭhirasya prasthāne kṛṣṇā yaśasvinīṁ kuntīṁ samupetya duḥkhārtā vanam gantum ājñāṁ yayāce. tatra yā anyāḥ striya āsīnāḥ, tāḥ sarvā yathāyogyaṁ vanditvā sarvābhiḥ sārdhaṁ pariṣvajya vanagamanecchāṁ nyavedayat. tataḥ pāṇḍavānām antaḥpure mahān ārthanādo ’bhavat. kuntī ca bhṛśaṁ santaptā draupadīṁ prekṣya gacchatīm, śokavidvalayā vācā kṛcchrād vacanam abravīt.
Vaiśampāyana nói: Khi Yudhiṣṭhira lên đường, Kṛṣṇā (Draupadī) lừng danh trong cơn đau khổ tột cùng đã đến bên Kuntī và xin phép được vào rừng. Trong nội cung, nàng kính chào các phu nhân đang ngồi đó theo đúng lễ, ôm từ biệt từng người, rồi bày tỏ quyết chí đi về rừng thẳm. Bấy giờ, tiếng than khóc lớn dậy lên khắp nội thất của nhà Pāṇḍava. Kuntī vô cùng thống khổ, thấy Draupadī toan rời bước, liền cất lời bằng giọng nghẹn ngào vì sầu não, gắng gượng nói ra từng tiếng.
वैशमग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma expressed as steadfast companionship and propriety amid calamity: Draupadī chooses to share the Pāṇḍavas’ exile, yet she seeks Kuntī’s consent and honors the other women, showing that ethical conduct (respect, restraint, and relational duty) remains binding even in extreme grief.
As Yudhiṣṭhira departs, Draupadī approaches Kuntī, requests permission to go to the forest, salutes and embraces the other women in the palace, and announces her intention. Her leaving triggers loud lamentation in the Pāṇḍavas’ inner quarters, and Kuntī—overcome with sorrow—begins to speak to Draupadī.