Shloka 43
Dhṛtarāṣṭra’s Counsel on Restraint and the Pāṇḍavas’ Authorized Return (धृतराष्ट्र-उपदेशः)
(बाह्लीक: सोमदत्तश्न प्रातीपेय: ससंजय: । द्रौणिभूरिश्रवाश्वैव युयुत्सुर्धतराष्ट्रज: ।।
vaiśampāyana uvāca |
bāhlīkaḥ somadattaś ca prātīpeyaḥ sa sañjayaḥ |
drauṇir bhūriśravāś caiva yuyutsuś dhṛtarāṣṭrajaḥ ||
hastau piṁṣann adhovaktrā niḥśvasanta iva oragāḥ ||
dhṛtarāṣṭras tu taṁ hṛṣṭaḥ paryapṛcchat punaḥ punaḥ |
kiṁ jitaṁ kiṁ jitam iti hy ākāraṁ nābhyarakṣata ||
Vaiśampāyana nói: Bāhlīka, Somadatta cháu của Pratīpa, Sañjaya, Aśvatthāman con của Droṇa, Bhūriśravas và Yuyutsu con của Dhṛtarāṣṭra—tất cả đều cúi mặt, thở dài dài như rắn, vừa xoa hai bàn tay. Nhưng Dhṛtarāṣṭra thì thầm vui mừng trong dạ, cứ hỏi đi hỏi lại: “Đã thắng gì? Đã thắng gì?”—và không sao che giấu được vẻ hân hoan hiện ra ngoài mặt.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how attachment and partisanship distort judgment: Dhṛtarāṣṭra’s eagerness for his side’s success becomes visible despite attempts at restraint. Ethically, it contrasts the ideal of royal self-control and impartiality with the reality of desire-driven conduct.
A group of Kuru-aligned elders and warriors sit in tense discomfort—downcast, rubbing their hands, breathing like snakes—while Dhṛtarāṣṭra, pleased within, repeatedly asks for news of victory, unable to hide his excitement.